تابلو فرمان آسانسور
تاریخچه تابلوهای کنترل آسانسور
تابلوهای کنترل آسانسور به موازات توسعه فناوری آسانسور پیشرفت کرده است. در حالی که آسانسورهای اولیه توسط سیستمهای مکانیکی ساده کنترل میشدند، سیستمهای کنترل با ظهور آسانسورهای برقی تکامل زیادی یافتند.
کنترل های اولیه یا انسانی: در نمونههای اولیه آسانسورهای بخار و هیدرولیک، از سیستمهای کنترل دستی استفاده میشد. اپراتورها حرکت آسانسور را از طریق اهرمها و شیرهای مکانیکی کنترل میکردند که تمامی کنترل حرکت، ایست و ایمنی آسانسور بعهده فرد اپراتور بود.
تابلوهای کنترل رلهای: با استفاده گسترده از آسانسورهای برقی، استفاده از تابلوهای کنترل رلهای آغاز شد. این تابلوها عملکردهای اساسی آسانسور را از طریق رلههای الکترومکانیکی کنترل میکردند. اگرچه سیستمهای رلهای کنترل قابل اعتمادتر و خودکارتری ارائه میدادند، اما از نظر ساختاری پیچیده و حجیم بودند.
تابلوهای کنترل تریستوری و ترانزیستوری: با توسعه فناوری نیمههادیها، تریستورها و ترانزیستورها در تابلوهای کنترل شروع به استفاده کردند. این امر باعث فشردهتر شدن تابلوها، افزایش دقت کنترل و افزایش بهرهوری انرژی شد.
تابلوهای کنترل مبتنی بر ریزپردازنده: امروزه، تابلوهای کنترل آسانسور عموماً مبتنی بر ریزپردازنده هستند. ریزپردازندهها به طور قابل توجهی قابلیتهای کنترلی پنلها را افزایش دادهاند و امکان پیادهسازی الگوریتمهای پیچیدهتر و افزودن ویژگیهای پیشرفته را فراهم کردهاند. پنلهای مبتنی بر ریزپردازنده که با درایوهای ولتاژ متغیر فرکانس متغیر (VVVF) استفاده میشوند، عملکرد و راحتی آسانسور را به حداکثر رساندهاند.
تابلو کنترل آسانسور چه کاری انجام میدهد؟
وظایف اساسی تابلو کنترل آسانسور به شرح زیر است:
- کنترل حرکت: تعیین میکند که آسانسور در کدام جهت، با چه سرعتی و چه زمانی حرکت کند. هنگامی که دکمههای شستی طبقات یا کابین فشار داده میشوند ، سیگنالی به تابلو ارسال میشود و تابلو موتور را فعال میکند و به کابین اجازه میدهد تا به طبقه مورد نظر برسد.
- کنترل توقف: اطمینان حاصل میکند که آسانسور دقیقاً در طبقه مورد نظر متوقف میشود تابلو فرمان آسانسور به طور مداوم موقعیت کابین را از طریق حسگرها و انکودر یا انکودر های موجود نظارت میکند و توقف را نه تنها در طبقه صحیح بلکه در طراز درست طبقه انجام میدهد.
- کنترل درب: باز و بسته شدن همزمان درب یا دربهای کابین آسانسور و درب طبقه را مدیریت میکند. هرگونه مانع بین درها را با حسگرهای ایمنی بررسی میکند و بسته شدن ایمن را تضمین میکند.
- عملکردهای ایمنی: اقدامات ایمنی مختلف را برای اطمینان از عملکرد ایمن آسانسور کنترل میکند. سیستمهایی مانند حسگرهای اضافه بار، وجود و عدم وجود مانع در ورودی بین دربهای آسانسور و طبقات، عدم پارگی بکسل های اصلی و بکسل گاورنر، فعال نبودن آسانسور در مواقع آتش سوزی و زلزله و دکمههای توقف اضطراری و مدارهای ایمنی را رصد میکند و در صورت بروز هرگونه خطر، آسانسور را متوقف میکند و ایمنی را تضمین میکند.
- تشخیص و مدیریت خطا: نقص در سیستم آسانسور خود به تنهایی یک مسئله و راه تشخیص آن مسئله ای جدی تر می باشد که یکی از وظایف اصلی تابلو فرمان ها همین موضوع می باشد. تابلو فرمان های مدرن مانند تابلو فرمان های ساخت شرکت اینووا مدل های Premium , Premium+, E-Pack، علاوه بر اینکه سوابق خطاها را با تاریخ و ساعت مشخص ثبت میکند؛ اطلاعات بسیار زیادی در مورد آن خطا نیز به کاربران ارائه میکند. از جمله زیر منوی خطا که علت اصلی رخداد خطای حادث شده را نشان میدهد و همینطور اطلاعاتی مانند سرعت، ولتاژ، جریان، فرکانس، ارتفاع آسانسور از نقطه شروع شناسایی چاله، قدرت خروجی درایو، ورودی و خروجی های کابین وشستی طبقات و … را همگی بصورت بسیار دقیق و منظم در لحظه خطاها ثبت و به کاربران خود ارائه می دهد تا به تیمهای تعمیر و نگهداری در تشخیص خطاها کمک شایانی کند. دقیقا بخاطر همین موضوع استفاده کنند گان از این محصولات زمان و هزینه کمتری بابت نگهداری آسانسورهایشان صرف میکنند.
- بهرهوری انرژی: پنلهای کنترل پیشرفته، سرعت موتور و مصرف انرژی را با توجه به دفعات استفاده از آسانسور مخصوصا زمانی که چندین آسانسور در یک گروه وجود دارد بهینه میکنند و در مصرف انرژی صرفهجویی زیادی میکنند.
انواع و ویژگیهای تابلوهای فرمان آسانسور
انواع تابلو فرمان آسانسور بسته به فناوریهای کنترل و کاربردهای مورد نظر کاربران و همچنین نوع آسانسورها متفاوت است. انواع و ویژگیهای اصلی تابلو فرمانهای آسانسور عبارتند از:
- تابلو فرمان های تک سرعته: پنلهای سادهای که معمولاً در آسانسورهای قدیمی و کمسرعت استفاده میشوند. آسانسور با یک سرعت حرکت میکند و دقت توقف آن کمتر است. آنها ممکن است دارای منطق رله یا سیستمهای کنترل الکترونیکی ساده باشند.
- تابلوهای کنترل آسانسور هیدرولیک: پنلهای طراحیشده مخصوص آسانسورهای هیدرولیک. آنها پمپ هیدرولیک و شیرها را برای حرکت آسانسور کنترل میکنند. آنها عموماً از نظر ساختار سادهتر هستند و ممکن است از منطق رله یا سیستمهای کنترل الکترونیکی استفاده کنند.
- تابلو فرمان های دو سرعته: کنترل پیشرفتهتری ارائه میدهند. آسانسور در هنگام راهاندازی و حرکت با سرعت بالا و هنگام نزدیک شدن به توقف با سرعت پایین حرکت میکند. این امر باعث راحتی بیشتر و دقت توقف بهتر میشود. آنها میتوانند از سیستمهای کنترل تریستوری یا ترانزیستوری استفاده کنند.
- تابلو فرمان های ولتاژ متغیر فرکانس متغیر (VVVF): رایجترین پنلهای مورد استفاده در آسانسورهای مدرن امروزی. اینورترهای ولتاژ متغیر فرکانس متغیر (VVVF) به طور مداوم سرعت و گشتاور موتور را تنظیم میکنند و به آسانسور اجازه میدهند بسیار روانتر و دقیقتر حرکت کند. آنها مزایایی مانند بهرهوری انرژی، راحتی، دقت توقف و سطح صدای کم را ارائه میدهند. آنها با سیستمهای کنترل مبتنی بر ریزپردازنده استفاده میشوند.
- تابلو فرمان های یکپارچه (INTEGRATED): بروز ترین و پیشرفته ترین تابلو فرمان های حال حاضر می باشند که بواسطه یکپارچه بودن برد کنترل اصلی آسانسور با درایو یا اینورتر، سرعت و دقت انتقال اطلاعات بسیار بالا بوده و همچنین بدلیل طراحی منحصر بفرد آنها که صرفا برای استفاده در سیستم آسانسور می باشد هر آنچه که انتظار کاربران از سیستم آسانسور باشد را براورده کرده و نسبت به سیستم های قبلی بسیار کارآمدتر و بهینه تر می باشد. در این نوع تابلو فرمان ها دقت در حرکت آسانسور و همچنین دسترسی به سرعت های بالاتر و توان های بیشتر به سادگی در دسترس استفاده کنندگان و کاربران آنها قرار دارد.
ساختار تابلو کنترل آسانسور
ساختار تابلو کنترل آسانسور اساساً از اجزای الکترونیکی و الکترومکانیکی تشکیل شده است. اجزای اصلی داخل تابلو عبارتند از:
- برد کنترل (برد اصلی): مغز تابلو محسوب میشود. شامل یک ریزپردازنده، حافظه، واحدهای ورودی-خروجی و رابطهای ارتباطی است. تمام الگوریتمهای کنترل آسانسور را اجرا میکند و ارتباط با سایر اجزا را فراهم میکند.
- درایو (اینورتر): یک مدار الکترونیک قدرت که سرعت و گشتاور موتور را کنترل میکند. در تابلوهای ولتاژ متغیر فرکانس متغیر (VVVF) یافت میشود و راندمان انرژی و حرکت راحت را فراهم میکند.
- منبع تغذیه: ولتاژ و جریان پایین مورد نیاز مدارهای الکترونیکی در تابلو را تأمین میکند. معمولاً ولتاژهایی مانند 24 ولت DC و 5 ولت DC تولید میکند. و انتخاب درست جریان خروجی آنها در طراحی سیستم تابلو های فرمان بسیار جدی محسوب میشود.
- رلهها و کنتاکتورها: عناصر سوئیچینگ الکترومکانیکی. آنها برای کنترل مدارهای پرقدرت مانند موتور، ترمز گاورنرهای دوجهته و موتور درب کابین استفاده میشوند.
- فیوزها و قطع کنندههای مدار: عناصر ایمنی که از مدارها در صورت اضافه جریان و اتصال کوتاه محافظت میکنند.
- ترمینالها و اتصالات کابل: ترمینالهایی که اتصالات الکتریکی بین اجزای موجود در پنل را فراهم میکنند.
- دکمهها و نشانگرها: عناصری مانند دکمههای تست، نشانگرهای خطا و دکمههای تنظیم پارامتر واقع در تابلو فرمان های قدیمی و کی پد ها و ارتباط با تلفنهای هوشمند و کامپیوتر در تابلو فرمان های جدید
- بردهای فراخوان کابین و طبقه: بردهای الکترونیکی که سیگنالهای دریافتی از دکمههای شستی کابین و طبقات را تشخیص میدهند.
- بردهای ورودی رمزگذار و حسگر: بردهایی که اطلاعات موقعیت را از انکودر موتور و حسگرهای داخل چاله آسانسورپردازش میکنند.
- بردهای ارتباطی: بردهایی که ارتباط با سایر سیستمها (سیستم مدیریت ساختمان، سیستم نظارت از راه دور و غیره) را از طریق پروتکلهایی مانند ارتباط سریال (RS485، CAN bus و غیره) یا اترنت امکانپذیر میکنند.
اصول کار تابلو کنترل آسانسور
اصول کار تابلو کنترل آسانسور بر اساس کنترل حرکت آسانسور مطابق با درخواستهای کاربر (دکمههای فراخوان، انتخاب طبقه) و بازخورد از سیستم آسانسور (سنسورهای موقعیت، سنسورهای ایمنی) است. مراحل اصلی کار تابلو کنترل آسانسور به شرح زیر است:
- انتخاب طبقه یا فراخوان: کاربر با فشار دادن دکمههای روی شستی طبقات یا با استفاده از دکمههای شستی داخل کابین، آسانسور را فرا میخواند یا طبقهای را که میخواهد به آن برود انتخاب میکند.
- تشخیص سیگنال: سیگنالهای دکمههای شستی پنل کابین یا دکمه/دکمه های شستی طبقه توسط بردهای ورودی در تابلو کنترل آسانسور شناسایی میشوند.
- الگوریتم کنترل: ریزپردازنده روی تابلو کنترل از الگوریتمهای کنترل از پیش برنامهریزی شده (مثلاً دریافت نزدیکترین فراخوان، بهینهسازی جهت) برای تعیین جهت حرکت و رفتن به کدام طبقه استفاده میکند.
- کنترل موتور: تابلو کنترل سیگنالی را به درایو (اینورتر) میفرستد تا موتور را فعال کند. در تابلوهای ولتاژ متغیر فرکانس متغیر (VVVF)، درایو به طور مداوم سرعت و گشتاور موتور را تنظیم میکند و راهاندازی، شتابگیری، کاهش سرعت و توقف روان را فراهم میکند.
- ردیابی موقعیت: انکودر موتور و حسگرهای چاله آسانسور به طور مداوم موقعیت کابین را ردیابی کرده و این اطلاعات را به برد کنترل ارسال میکنند.
- کنترل توقف: با استفاده از اطلاعات موقعیت، برد کنترل تشخیص میدهد که کابین به طبقه مورد نظر نزدیک میشود و دستورات کاهش سرعت و توقف را به درایو ارسال میکند. کابین دقیقاً در همان طبقه متوقف میشود.
- کنترل درب: پس از اتمام توقف، برد کنترل سیگنالهایی را به موتور درب/دربها ارسال میکند تا کابین و دربهای طبقه را باز کنند. زمان باز شدن درب قابل تنظیم است.
- کنترل آسانسور در زمان استراحت: تابلو فرمان آسانسور حتی بعد از اتمام درخواست های کاربران بعد از گذشت مدت زمان مشخص شده که قابل برنامه ریزی می باشد نیز بنا به درخواست استفاده کنندگان میتواند حالت های مختلفی به خود بگیرد از جمله خاموش شدن لامپ های اضافی در کابین آسانسور، خاموش شدن نمایشگرهای طبقات، رفتن به طبقه پارک که از پیش تعیین شده است و مواردی دیگر.
- بازرسی ایمنی: به طور مداوم سیگنالهای دریافتی از حسگرهای ایمنی را رصد میکند. در صورت وجود اضافه بار، مانع بین دربها، خطای مدار ایمنی و غیره، آسانسور را متوقف کرده و اقدامات ایمنی را فعال میکند.
- مدیریت خطا: هنگامی که خطایی در سیستم شناسایی میشود، برد کنترل خطا را ثبت کرده و به کاربران اطلاع میدهد (معمولاً از طریق پنل نشانگر یا سیستم نظارت از راه دور یا کی پد ها).
انتخاب تابلو فرمان آسانسور
انتخاب تابلو فرمان آسانسور به عوامل زیادی مانند نوع آسانسور، کاربرد مورد نظر، ویژگیهای ساختمان و انتظارات عملکردی بستگی دارد. برخی از نکات مهم که باید برای انتخاب صحیح تابلو فرمان آسانسور در نظر گرفته شوند عبارتند از:
- نوع آسانسور: ممکن است برای انواع مختلف آسانسور مانند آسانسورهای هیدرولیک، آسانسورهای کششی، آسانسورهای باری، آسانسورهای پانوراما تابلو فرمانهای متفاوتی مورد نیاز باشد. باید تابلویی مناسب برای نوع آسانسور انتخاب شود. زیرا در برخی پروژه ها نیاز به محافظت با IP بالا تر و یا امکانات خاصی مانند ضد انفجار بودن و یا نصب در محیط های بیرونی مورد نیاز کاربران می باشد.
- نیازمندیهای سرعت و عملکرد: سرعت آسانسور، دقت توقف، انتظارات عملکرد راحتی راهاندازی و توقف بر انتخاب تابلو تأثیر میگذارند. تابلو فرمان های INTEGRATED باید برای کاربردهایی که نیاز به عملکرد بالا دارند، ترجیح داده شوند.
- بهرهوری انرژی: اگر صرفهجویی در مصرف انرژی عامل مهمی باشد، باز هم تابلو فرمان های INTEGRATED راهحل کارآمدتری ارائه میدهند.
- ویژگیهای ایمنی: عملکردهای ایمنی تابلو (حفاظت در برابر اضافه بار، توقف اضطراری، حسگرهای ایمنی درب و غیره) باید کافی باشند. تابلوهایی که با استانداردهای ایمنی مطابقت بیشتری دارند، ترجیح داده میشوند. سهولت استفاده و تشخیص خطا مهم است که پنل دارای رابط کاربری آسان باشد، تنظیمات پارامترها به راحتی انجام شود و در صورت بروز خطا، تشخیص سریع ارائه دهد.
- ویژگیهای ساختمان: ارتفاع ساختمان، تعداد طبقات، تراکم ترافیک و غیره ممکن است بر انتخاب تابلو فرمان تأثیر بگذارند. ممکن است برای ساختمانهای بلند و سازههای پرترافیک به الگوریتمهای کنترل پیشرفتهتری نیاز باشد. که تمامی این خواص از ابتدایی ترین محاسن تابلو فرمان های اینتگریتدINTEGRATED می باشند. که شرکت اینووا اتوماسیون با بهره گیری از این تکنولوژی روز دنیا و بکارگیری مجرب ترین مهندسین صنعت آسانسور و پله برقی بهترین گزینه ها را برای کاربران فراهم آورده است.
- هزینه: هزینه تابلوفرمان نیز عامل مهمی در انتخاب آن است. با این حال، به جای تمرکز بر هزینه، باید عواملی مانند عملکرد، ایمنی و بهرهوری انرژی نیز در نظر گرفته شود زیرا در طولانی مدت عملکرد تابلو فرمان های ارزان قیمت بدلیل پایین بودن کیفیت قطعات و تجهیزات بکار گرفته شده و خرابی آنها موجبات صرف هزینه های سنگین برای استفاده کنندگان خود را بهمراهخواهد داشت.
- مطابقت با استانداردها: مطابقت تابلو فرمان انتخاب شده با استانداردهای آسانسور مربوطه (به عنوان مثال، EN 81-20/50) یک الزام قانونی است و نشان دهنده ایمن بودن آن می باشد.
استفاده از پنلهای کنترل آسانسور و قوانینی که باید رعایت شوند
استفاده از پنلهای کنترل آسانسور معمولاً توسط پرسنل متخصص (تکنسینهای آسانسور، تیمهای تعمیر و نگهداری) انجام میشود. مداخله مستقیم کاربر با تابلو فرمان ها را شامل نمیشود. با این حال، برخی قوانین وجود دارد که کاربران نیز باید برای عملکرد ایمن و کارآمد آسانسور آن ها را رعایت کنند که بشرح زیر میباشند:
- از مداخله غیرمجاز خودداری کنید: مداخله غیرمجاز در تابلوهای فرمان آسانسور خطرناک و اکیداً ممنوع است. ولتاژ بالا و مدارهای پیچیده داخل پنل میتواند باعث آسیب جدی یا نقص سیستم شود.
- روشهای اضطراری را بشناسید: مهم است که در مورد اقدامات لازم در مواقع اضطراری (محبوس شدن در آسانسور، نقص و غیره) مطلع باشید. محل و نحوه استفاده از دکمه توقف اضطراری باید مشخص باشد.
- از بارگیری بیش از حد خودداری کنید: بارگیری نباید به گونهای انجام شود که از ظرفیت حمل آسانسور فراتر رود. اگرچه سنسورهای اضافه بار آسانسور را متوقف میکنند، اما اضافه بار مداوم میتواند به سیستم آسیب برساند.
- دربها را با زور باز و بسته نکنید: دربهای آسانسور به طور خودکار باز و بسته میشوند. با زور زدن درها یا تلاش برای باز نگه داشتن آنها میتواند به مکانیسم آسیب برساند و خطرات ایمنی ایجاد کند.
- در صورت آتشسوزی استفاده نشود: آسانسورها در صورت آتشسوزی ایمن نیستند. باید از پلههای فرار استفاده شود. در تابلو فرمان های جدید ورودی برای دتکتور های آتش نشانی تعبیه شده است و در صورت نصب صحیح آنها به تابلو فرمان های مدرن آسانسور در طبقه تعیین شده توقف نموده و اجازه حرکت و استفاده از آسانسور را نمیدهند.
- از نگهداری و بازرسیها غافل نشوید: نگهداری و بازرسی منظم آسانسورها برای اطمینان از عملکرد ایمن و بدون مشکل آنها حیاتی است. باید برنامه نگهداری رعایت شود و بازرسیهای منظم توسط سرویسهای مجاز انجام شود به همین جهت هرگز برای پایین آوردن هزینه های سرویس و نگهداری از افراد یا تیم های غیر حرفه ای استفاده نکنید زیرا این امر موجب میشود علاوه بر تحمیل هزینه های هنگفت، خدمات رسانی آسانسور به پایین ترین حد خود برسد.
نگهداری از تابلو فرمان آسانسور
نگهداری از تابلو فرمان آسانسور برای ایمنی و عملکرد کلی سیستم آسانسور بسیار مهم است. نگهداری منظم تابلو فرمان آسانسور میتواند از نقص عملکرد جلوگیری کند، عمر سیستم را افزایش دهد و بهرهوری انرژی را حفظ کند. نگهداری از تابلو فرمان آسانسور معمولاً شامل مراحل زیر است:
- بازرسی چشمی: بازرسی چشمی از قسمت بیرونی و داخلی تابلو. وضعیت اتصالات کابل، ترمینالها، فیوزها و سایر اجزا بررسی میشود. علائم گرد و غبار، رطوبت و خوردگی بررسی میشوند.
- اندازهگیریهای الکتریکی: مقادیر ولتاژ، جریان و مقاومت در تابلو اندازهگیری میشوند تا بررسی شود که آیا مدارها به درستی کار میکنند یا خیر. آزمایشهای عایق برای تعیین خطرات جریان نشتی انجام میشود.
- آزمایشهای قطعات: آزمایشهای عملکردی رلهها، کنتاکتورها، درایوها، برد کنترل، فن/فن های موجود و سایر قطعات الکترونیکی انجام میشود. قطعات معیوب یا فرسوده شناسایی و تعویض میشوند.
- کنترل و تنظیم پارامترها: تنظیمات پارامترهای تابلو (سرعت، شتاب، دقت توقف، زمان باز شدن درب و غیره) بررسی و در صورت لزوم تنظیم مجدد میشوند.
- بهروزرسانی نرمافزار: در پنلهای مدرن INTEGRATED MONARCH مبتنی بر ریزپردازنده، عملکرد و ایمنی سیستم را میتوان با انجام بهروزرسانیهای نرمافزاری بهبود بخشید.
- تمیز کردن: داخل و خارج پنل از گرد و غبار تمیز میشود. کانالهای هوا و فنها برای افزایش راندمان سیستم خنککننده تمیز میشوند.
- آزمایشهای عملکرد: پس از تعمیر و نگهداری، تمام عملکردهای آسانسور (دریافت احضار، توقف در طبقه، باز و بسته شدن درب، سیستمهای ایمنی، سیستم های نجات اضطراری UPS,ARD و غیره) آزمایش میشوند تا تأیید شود که سیستم به درستی کار میکند.
نگهداری پنل کنترل آسانسور باید به صورت دورهای توسط خدمات آسانسور مجاز و متخصص انجام شود. تعداد دفعات تعمیر و نگهداری با توجه به شدت استفاده، سن و نوع آسانسور تعیین میشود.
نتیجهگیری
در نتیجه، تابلو فرمان آسانسور، به عنوان قلب و مغز سیستمهای آسانسور مدرن، برای عملکرد ایمن، راحت و کارآمد آسانسور از اهمیت حیاتی برخوردار است. تاریخچه تابلوهای کنترل آسانسور به طور مداوم به موازات توسعه فناوری تکامل یافته است و امروزه، تابلوهایی با درایوهای یکپارچه INTEGRATED ولتاژ متغیر فرکانس متغیر (VVVF) مبتنی بر ریزپردازنده، بالاترین سطح کنترل و عملکرد را ارائه میدهند. انواع و ویژگیهای تابلوهای فرمان آسانسور در طیف گستردهای با توجه به نیازها و انواع مختلف آسانسور ارائه میشوند. در حالی که ساختار تابلو فرمان آسانسور از اجزای الکترونیکی و الکترومکانیکی پیچیده تشکیل شده است، اصل کار بر اساس مدیریت دقیق حرکت آسانسور مطابق با درخواستهای کاربر و بازخورد سیستم است. انتخاب صحیح تابلو کنترل آسانسور از نظر عملکرد، ایمنی و بهرهوری انرژی آسانسور از اهمیت حیاتی برخوردار است. استفاده از تابلوهای کنترل آسانسور و قوانینی که باید رعایت شوند، هم برای پرسنل متخصص و هم برای کاربران مهم است. از سوی دیگر، نگهداری منظم تابلو فرمان آسانسور، عملکرد طولانی مدت، ایمن و بدون مشکل سیستم را تضمین میکند.